Clausewitz.nl

Als de oudste x86-computer die ik nog regelmatig in gebruik heb, heeft 'Win95' een speciaal plaatsje in m'n computerparkje.

Binnengekomen als op straat gezet afdankertje, heb ik de Compaq Deskpro 2000 (want dat is het) een uitgebreide opknapbeurt gegeven. Bij binnenkomst bleek hij niet helemaal correct te functioneren: geen beeld via de geïntegreerde videokaart. En aangezien ik het leuk vind om met dit soort computers aan de slag te gaan...

Een Deskpro 2000 is een antieke pc, met name gericht op kantoorgebruik. Hij stamt uit de periode 1996-1997 en is, in vergelijking met huidige computers, Spartaans uitgerust. Een Pentium I-model (zonder MMX) met een Intel 430HX chipset, ruimte voor twee interne 3.5" harde schijven, twee extern bereikbare 5.25" drivebays en, uiteraard, de verplichte 3.5" high density diskdrive van 1,44 MB! Zoals gezegd is de videokaart geïntegreerd op het moederbord. Door middel van een risercard zijn drie PCI-slots en twee (of was het toch drie?) ISA-slots beschikbaar voor uitbreiding. Het werkgeheugen kan worden geplaatst in vier 72 pins simmslots. Twee slots vormen één bank, dus de simms dienen per twee geplaatst te worden. Maximaal worden simms van 32 MB ondersteund.

Nadere inspectie gaf aan dat de computer was uitgerust met een harde schijf van 1,2 GB, 20 MB werkgeheugen (2x 8 MB en 2x 2 MB simmetjes), een Pentium I op 120 MHz, een 10 Mbps PCI netwerkkaart en een 10 Mbps ISA netwerkkaart. Aan de achterzijde was een label geplakt met, handgeschreven, de opmerking 'Novell server'. Klaarblijkelijk was de computer geruime tijd in gebruik geweest als server in een (klein) netwerk bij iemand thuis. Bestandsdeling zal echter, gezien de beperkte grootte van de harde schijf, niet tot de servertaken hebben behoord. Aangezien er echter twee netwerkkaarten waren ingebouwd, is de kans groot dat de computer als router in gebruik was.

• Click to enlarge Click to enlarge
• Click to enlarge Click to enlarge
• Click to enlarge Click to enlarge

Om te kijken of de computer überhaupt nog functioneerde (want geen beeld), heb ik uit mijn voorraad reserveonderdelen een PCI-videokaartje (een Matrox Millenium II met 8 MB videogeheugen) opgedoken. Ingebouwd, aangesloten op een beeldscherm, inschakelen en... Beeld! Blijkbaar waren er geen verdere problemen met de computer anders dan de in eerste instantie niet-werkende geïntegreerde videokaart.

Na een fikse schoonmaakbeurt (computers blijen uitstekende stofzuigers te zijn), was het moment gekomen om te kijken of het überhaupt zin zou hebben de computer te houden. Het computerpark heeft hier een behoorlijke omvang bereikt en ruimte is dan ook schaars. Nadelig voor de Deskpro was dat de computer oud en (dus) traag was, waarbij alle taken die hij eventueel zou kunnen verrichten door andere computers beter en sneller verricht zouden kunnen worden. Voordelig voor de Deskpro was dat ik oude computers leuk vind en dat het een desktop was, zodat de computer relatief makkelijk ergens onder te brengen zou zijn. Towers nemen bij mij meer kostbare ruimte in...

Voorlopig kreeg de Deskrpo het voordeel van de twijfel: ik zou in ieder geval kunnen beginnen met opbouwen/uitbreiden/vervangen van onderdelen om te zien of er nog iets bruikbaars van te maken was. In mijn voorraad reserveonderdelen bevond zich nog voldoende materiaal om een leuk resultaat te kunnen bereiken.

De eerste stap was het opwaarderen van het BIOS (of wat daar bij Compaq in die tijd voor door moest gaan). Aandachtspuntje daarbij is dat Compaq in die periode een deel van de 'BIOS' op de harde schijf installeerde in een verborgen partitie. De benodigde software was nog moeiteloos te traceren op de HP/Compaq-site.

Dit BIOS zorgde voor de ondersteuning van harde schijven groter dan 8,4 GB, al zou dit in eerste instantie nog niet nodig zijn: ik had nog twee harde schijven van 6,4 GB per stuk over die in de Deskpro dienst zouden kunnen doen. Zo gezegd, zo gedaan. Van 1x 1,2 GB naar 2x 6,4 GB in een kwartiertje. Geen geringe vooruitgang!

Om überhaupt íets te kunnen installeren, is een cd-romdrive eigenlijk een vereiste. Zo gezegd, zo gedaan. Aangezien ik daar toch nog een heel stapeltje van had liggen, was dat geen enkel probleem: ingebouwd, klaar.

De twee ingebouwde netwerkkaart zijn vervolgens verwijderd en daarna was het tijd om, als test, een besturingssysteem te installeren. Gezien de leeftijd van de computer was Windows 95 een mooie keuze. Installeren verliep snel en probleemloos en na het toevoegen van updates en drivers draaide de computer prima. Een aantal tests lieten geen problemen zien, zodat het tijd werd om verder te gaan.

De volgende stappen waren bedoeld om de computer algemeen bruikbaar te maken. De computer was nu eenmaal oud, langzaam en beperkt. Aan het eerste kon ik niets doen, maar de snelheid kon nog wel wat opgekrikt worden. Het vervangen van de 1,2 GB harde schijf door twee exemplaren van 6,4 GB was al een mooie vooruitgang, de uitbreiding van het geheugen naar 64 MB was echter een nog veel grotere vooruitgang. Deze hoeveelheid gaf Windows voldoende speelruimte om niet constant gebruik te maken van de swapruimte op de harde schijf.

Voor de netwerktoegang heb ik vervolgens een 3Com 905 netwerkkaart ingebouwd (een 100 Mbps kaartje), terwijl het geluid verzorgd moest worden door een Soundblaster AWE 64 Gold. Als extraatje is nog een SCSI-kaartje toegevoegd, zodat ik (voor testdoeleinden) af en toe nog eens één van mijn SCSI-apparaten (in gebruik bij m'n Amigacomputers) kan aansluiten. Altijd handig. De laatste drivebay is vervolgens gevuld met een Ricoh 4 speed CDRW-drive. Ondanks dat deze weinig gebruikt wordt, is het toch altijd handig om een brander in een computer te hebben zitten. De (passief gekoelde) processor heb ik daarna lichtjes overgeklokt naar 133 Mhz om nog iets aan extra snelheid uit het oude beestje te persen.

Softwarematig had ik de Deskpro geïnstalleerd alsof het één van mijn recentere computers was: alle programma's die ik normaal gesproken gebruik, stonden op de computer. Uiteraard heb ik daarbij wel rekening gehouden met de snelheid (traagheid) van het systeem en zijn dan ook oudere versies van veel programma's gebruikt. Recentere versies eisen te veel van de computer en werken veelal niet (meer) onder Windows 95. Op het eerste gezicht zal de leek dan ook niet veel verschil zien tussen het bureaublad van 'Win95' en 'Dikke Bertha'.

In de loop van de tijd zijn nog een paar kleine aanpassingen gedaan: de twee harde schijven zijn nogmaals vervangen, eerst door exemplaren van 10 GB per stuk en uiteindelijk door twee exemplaren van 80 GB per stuk. Opnieuw een leuke vooruitgang. Tevens is de oude processor vervangen door een 'nieuw' exemplaar, opgedoken voor 1 euro via E-Bay: de computer draait nu dan ook op 200 Mhz. En het werkgeheugen is uitgebreid naar het maximum van 128 MB, verdeeld over vier simms van 32 MB per stuk.

Het opwaarderen en installeren van de Deskpro was leuk. Weer een keer terug naar Windows 95 was dat ook. Ondanks het vele commentaar dat in de loop van de jaren over Windows 95 (en zijn opvolgers en voorgangers) is uitgestort, vond en vind ik het een prettig bruikbaar systeem.Aangezien er echter nog een Windows 98 computer binnen mijn netwerk operationeel is, is de behoefte aan Windows 95 gering. Ik heb er dan ook voor gekozen Debian ('Debby') als standaard besturingssysteem te installeren en eens te gaan experimenteren met verschillende (lichte) windowmanagers.

De Deskpro kan in zijn huidige configuratie moeiteloos meedraaien in mijn netwerkje en wordt regelmatig gebruikt voor het spelen van mp3tjes en nostalgische omzwervingen in antieke technologie.

Wat de toekomst voor deze computer zal brengen? Niet veel. Misschien nog een keer een vervanging van de videokaart door een 'sneller' exemplaar. Spellen uit het Windows 95 tijdperk vallen vaak over de matige Direct3D-capaciteiten van de Millenium. Daarbij moet echter wel rekening worden gehouden met het feit dat de pci-bus een wat verouderde variant is die moeite heeft met het ondersteunen van de wat recentere (video)kaarten.

Uiteraard zal de computer regelmatig worden ingeschakeld en gebruikt voor de kleinere genoegens des levens.