Clausewitz.nl

In de goede oude tijd van het in het bezit hebben van mijn, aardig aan veranderingen onderhevig zijnde, K6-computer, is mijn computerpark zich aardig gaan uitbreiden. Aan de ene kant kreeg iedereen in huis zijn eigen Windows-pc, aan de andere kant wilde ik ook graag een aantal computers 'voor de leut' hebben. Échte hobbymachines die geen enkel nuttig doel hoeven te hebben. De hobbymachines splitsten zich in hoofdzakelijk twee stromingen: enerzijds een aantal C64-varianten, anderzijds een paar Amigacomputers.

Daarnaast heb ik ook een vreemde eend in de bijt zitten: een op leeftijd zijnde Apple PowerMac en wel een Beige G3 (desktopuitvoering). Mijn interesse in de Mac stamt nog uit de tijd dat de Amiga/Atari/Apple computers eind jaren tachtig als concurrenten van de grote groep MS-DOS computers werden gezien. Een soort fascinatie op de achtergrond, eigenlijk. Enerzijds sprak een deel van de filosofie van Apple mij wel aan (aandacht voor design en gebruiksgemak), anderzijds waren er een aantal dingen die mij ervan weerhielden om eventueel een Mac als hoofdsysteem te gaan gebruiken (duur, gebrek aan goedkope software, duur, vrij gesloten systeem, duur).

• Click to enlarge Click to enlarge
• Click to enlarge Click to enlarge
• Click to enlarge Click to enlarge
• Click to enlarge Click to enlarge
• Click to enlarge Click to enlarge
• Click to enlarge Click to enlarge

Na uiteindelijk een jaar of twee geleden een tijdje rondgekeken te hebben welke (goedkope!) tweedehands Mac voor mij een leuk hobbyproject zou kunnen worden (eentje uit de 680x0-serie, een PowerPC 60x-machine, of een recentere G3- of G4-computer. Aangezien ik het idee had om er, naast het klassieke MacOS, ook een enigszins bruikbare (d.w.z. mét grafisch bureaublad!) Linuxvariant op te zetten, verviel het gebruik van een 680x0 of 60x Mac al snel wegens te traag. G4's vond ik (tweedehands) nog te prijzig, waardoor de keuze viel op een vriendelijk geprijsde Beige G3.

Deze desktopmachine stamt uit (ongeveer) 1998, en is nu dus al aardig op leeftijd. De computer kocht ik voor een schappelijk bedrag van iemand die de Mac voor grafische werkzaamheden had benut, maar nu een fors sneller systeem had aangeschaft. Voor hobbydoeleinden leek dit me echter een aardig beginpunt. De PowerMac was uitgerust met een cpu op 266 MHz, een ruim bemeten 768 MB ram (3x 256 MB dimmetjes), een 10 GB harddisk en een cd-romdrive. Het eerste wat ik gedaan heb was een originele OS9 cd opduiken om de boel te gaan herinstalleren. Nadeel daarvan was dat alle software die was geïnstalleerd meteen weg was, maar bij het binnenkrijgen van nieuw speelgoed vind ik een volledige herinstallatie altijd érg prettig. OS9 is, met mijn onervaren blik, enigszins vergelijkbaar met de Windows 9x-serie. Windows ziet er duidelijk beter uit en heeft meer prutsmogelijkheden. OS9 is iets overzichtelijker en probeert meer dingen buiten het zicht van de gebruiker te houden. Echt vreselijk stabiel is het niet: er wil nog wel eens een programmaatje de geest geven welke meteen de hele computer meesleurt, idem dus als bij Win 9x.

Vanaf het begin had ik echter als insteek deze computer te gaan gebruiken als Linuxcomputer en er een leuke desktopeditie op te zetten. Na wat speuren bleek een iets oudere variant van Ubuntu waarschijnlijk de meest geschikte kandidaat (de ondersteuning voor PowerPC processoren neemt in rap tempo af in Linuxland), waartoe ik een aantal pogingen heb ondernomen. Vanwege de structuur van de machine (hij kan niet rechtstreeks in Linux booten), is het mij, ondanks de handleidingen op internet, nog niet gelukt om Ubuntu op deze machine aan de praat te krijgen. Zodra ik echter de laatste aanpassingen aan de hardware heb gedaan (vervangen videokaart), zal ik een nieuwe poging ondernemen. Met een beetje geluk heb ik vervolgens een leuke extra hobbycomputer die leuk mee kan draaien in mijn thuisnetwerkje en welke ik voor diverse algemene dingetjes kan gebruiken.

De aanpassingen aan de hardware zijn nu grotendeels voltooid: het geheugen was al maximaal uitgebreid, de originele 10 GB harddisk is vervangen door een veel sneller en veel ruimer bemeten 80 GB exemplaar, de 266 MHz processor is vervangen door een lekker snel 1 GHz model van Powerlogix, er zit een USB-kaartje in de computer en er was (tijdelijk) een Matrox Millenium videokaart geplaatst om de Mac aan te sluiten op een standaard (17 inch) CRT-beeldscherm. De Matrox-kaart is nu vervangen door een veel krachtiger Ati Radeon 9200 (PCI-slot, 128 MB videogeheugen) en de Mac heeft daarmee dan ook significant meer paardenkrachten onder de grafische motorkap gekregen. Vandaar ook dat, naast OS9, een meer up-to-date besturingssysteem als Ubuntu op de PowerMac is geïnstalleerd.

Een struikelblok was nog wel even het vinden van OS9-drivers voor de Radeon 9200: deze waren via de site van AMD/Ati niet langer te traceren. Vervolgens bleek nagenoeg elke link via Google dood te lopen, maar na geruime tijd speuren is het dat tóch gelukt de drivers op te sporen. Deze driver (welke een groot aantal Ati-kaarten ondersteunt) kan hier worden gevonden. Let op: éérst de driver installeren, daarná¡ de videokaart pas plaatsen! Zonder deze drivers zal de Radeon 9200 over het algemeen niet goed werken: bij mij wist de computer te booten, maar was het onmogelijk om vervolgens een venster te openen...

Het probleem van de extreem traag draaiende netwerkkaart (er zit een 10 Mbps onboard ethernetaansluiting op het moederbord van de computer) is opgelost door het inbouwen van een nog in de voorraad reserveapparatuur aanwezig Realtek 8139 kaartje. In plaats van een downloadsnelheid die in de orde van grootte van enkele tientallen kilobytes per seconden liep (hooguit!), ligt de snelheid nu op een ruime 7 MB/s. Kijk, dáár kun je wat mee. Installeren van de driver had nog een paar extra zetjes nodig, maar de boel draait nu snel en stabiel.

De momenteel laatste (kleine) hardwarematige aanpassing is de vervanging van de originele éénknops Applemuis (aangesloten op de ADB-poort) door een standaard tweeknops Logitech USB-muis met scrollwheel. Na het installeren van de drivers (zoals gebruikelijk in het downloadgedeelte te vinden) is de bediening van de Powermac nu een stuk aangenamer. Niet alleen is een scrollwheel toch wel érg prettig, maar de muis ligt beter in de hand en beweegt soepeler, sneller en nauwkeuriger. Heerlijk!

En dan ook nog: Ubuntu draait! Voor de belangstellenden onder ons: hier staat hoe het moet. Het 'probleem' van de processor welke op een te lage snelheid draait, is grotendeels opgelost. Bij het opstarten van de computer heeft deze een programmaatje nodig heeft om op de volle snelheid van 1 GHz te komen, aangezien anders gebruik wordt gemaakt van de instellingen van het moederbord. Het gebruikte programma draait natuurlijk alleen onder MacOS en niet onder Linux! Het moederbord is oorspronkelijk geleverd met een G3-processor op 266 MHz, wat overeenstemt met het jumperblok op het moederbord.

De maximale multiplier van het jumperblok is 8 wat, gecombineerd met de maximale FSB van 83 MHz (standaard 66 MHz) resulteert in een processor welke op 666 MHz draait. Niet de gewenste 1 Ghz waar ik onder MacOS gebruik van kan maken, maar een zeer significante verbetering ten opzichte van de oorspronkelijke 266 MHz. Voordeel van de Mac bij het instellen van een hogere FSB is, dat de PCI-bus niet zwaar overklokt wordt zoals dit bij een pc van dezelfde generatie vaak wél het geval is/was. De Mac PCI-bus blijft bij een FSB van 83 MHz keurig op 33 MHz lopen, wat de kans op succes fors vergroot.

Voor het instellen van het jumperblok (te vinden vlakbij de op het moederbord aanwezige batterij) heb ik gebruik gemaakt van het volgende schema:

Let op! Het prutsen aan je hardware is voor eigen risico! Als je op de een of andere manier de boel verkloot hebt, is het écht je eigen schuld!

Aandachtspuntje: wel even in de cpu-software waarmee onder MacOS de cpu op de correcte snelheid van (in mijn geval) 1000 MHz wordt gezet, de multiplier verlagen naar 12 in plaats van de oorspronkelijk ingestelde 15... Anders ben je de processor zwaar aan het overklokken, iets waar hij vermoedelijk al op korte termijn tegen zal protesteren.

 

 

 

 

 

 

 

Vervolgens resteren nog een paar kleinere dingen:

• het level 2 cache van de processor wil onder Ubuntu niet ingeschakeld worden, zodat de computer nog niet op volle snelheid wil werken;
• idem met de videokaart: de drivers onder Ubuntu stribbelen tegen met als gevolg een tragere werking;
• een zipdrive is misschien wel leuk om aan te sluiten. Ik gebruik die dingen nog regelmatig en het was destijds een veelal standaard aanwezige uitbreiding voor dit type Mac;
• de 24 speed CD-ROM drive is een rammelend exemplaar. Een vervangende DVD-RW drive lijkt me wel wat...